Dziś jest , imieniny obchodzą:

Pułapki empatii

Pułapki empatii

Pułapki empatii

Każdemu z nas zdarza się czasem reagować nieco automatycznie, bez zastanowienia, jakbyśmy prowadzili samochód i bez głębszej refleksji zmieniali kolejne biegi. W innych zaś sytuacjach potrafimy najpierw chłodno ocenić za i przeciw zanim podejmiemy działanie.

Dlaczego tak reagujemy?

Jednym z najsilniejszych mechanizmów zawiadujących naszymi odruchowymi reakcjami emocjonalnymi jest empatia.

Przypomnijmy zdjęcie Nilufer Demir przedstawiające plażę niedaleko Bodrum w Turcji. Ukazuje 3 -letniego chłopca-Kurda uciekającego przed wojna w Syrii. Morze wyrzuciło jego ciało na brzeg. 99 % oglądających odczuwa silny przypływ emocji. Ta ogromna tragedia porusza niemalże każdego.

Empatia to potocznie synonim życzliwości, dobroci, zrozumienia uczuć innej osoby. To również wrażliwość na cudze problemy, która skłania do udzielania pomocy.

Koncentruje się na jednostkach, bowiem odczuwamy głębiej historię jednej osoby, nie tysiąca czy miliona pokrzywdzonych.

Z perspektywy naukowej sprawa jest jednak bardziej złożona, jedna definicja nie wystarcza, by podkreślić rozmaite aspekty empatii.

W ciągu ostatniego stulecia porusza się ten problem, wypowiadając rozmaite, nie zawsze ze sobą zgodne, sądy. Pojedyncze refleksje dotyczące tego zjawiska — związanego z różnie pojmowanymi kategoriami „wczucia” oraz „identyfikacji” —można odnaleźć już u Platona oraz Arystotelesa.

Psycholog Paul Bólom nazwał empatię ,,współodczuwaniem” inaczej,, zmianą miejsc w wyobraźni z kimś innym”.

Psychiatra Simon Baron-Cohen mówi o dwóch składowych tej zdolności: rozpoznaniu i reakcji. Rozpoznajemy myśli i uczucia innej osoby, a następnie odpowiadamy na nie stosownymi emocjami.

Wiemy, że emocje są niezbędne do funkcjonowania każdej istoty, nie można ich wyłączyć czy odstawić na półkę, by poczekały. Szympanse na przykład pocieszają swoich towarzyszy po przegranej walce, obejmując ich, iskając i całując. Z kolei gryzonie nie tylko uwalniają z pułapki towarzyszy, ale i dzielą się z nimi potem czekoladą.

Empatia to zdolność trafnego wczuwania się w sytuację drugiego człowieka: w jego myśli i przeżycia, obawy i nadzieje, w całą jego sytuację.

Polega na tym, by wejść w jego świat tak, jakby zapraszał nas do swojego domu, do swojej prywatnej przestrzeni, by pokazać, jak wygląda od środka. Empatia to jakby chwilowe „zamieszkanie” w świecie naszego rozmówcy po to, by zobaczyć, jak żyje się w takiej przestrzeni, jakie są jej rozmiary i perspektywy, co w tym świecie jest powodem do radości, a co niepokoi czy przeraża.

Empatia nie oznacza jednak utożsamiania się z drugim człowiekiem i zgadzania się z nim we wszystkim, co myśli, przeżywa i czyni. Rozmówca nie potrzebuje lustra, w którym zobaczy swoje odbicie, lecz życzliwej osoby, która – jeśli trzeba – potrafi pomóc, doradzić, skorygować, upomnieć, a nie jedynie we wszystkim przytakiwać.

Być empatycznym to wczuwać się w świat drugiego człowieka, jednocześnie pozostając sobą, czyli zachowując własny stopień dojrzałości, respektując osobiste przekonania i przeżycia.

Empatia to uczucie niewątpliwie pozytywne. Ale może nas uczynić ślepym na rzeczywistość, może nas powstrzymać przed działaniem. Badający to zjawisko podkreślają, jak łatwo wpaść w pułapki manipulacji, co wpływa na niewłaściwą ocenę sytuacji.
Jeśli nieumiejętnie zarządzamy swoja empatią, koncentrując się za bardzo na „wczuwaniu się” w emocje innych i próbie zadowalania ich za wszelką cenę poprzez dążenie do kontrolowania ich smutku czy radości, ryzykujemy, że znajdziemy się w następujących „pułapkach”:

  • życie życiem drugiej osoby, zaniedbując własne cele i życiowe dążenia
  • zaniedbywanie swoich potrzeb, bowiem oczekiwania innych będą ważniejsze, co w konsekwencji może doprowadzić do obniżenia komfortu psychicznego, frustracji i poczucia osamotnienia
  • zaniedbanie własnych celi i życiowych dążeń

Z drugiej strony jednak, jeśli nie potrafimy odczuwać empatii w stosunku do bliskich wówczas:

  • trudno o trwały związek, oparty na zaufaniu i wzajemnej trosce
  • grozi niewłaściwe odczytywanie komunikatów wysyłanych przez otoczenie i wieczne nieporozumienia
  • brak satysfakcjonujących relacji społecznych z innymi ludźmi
  • trudny będzie rozwój pod względem społecznym

Jak rozpoznać pułapki empatii?

Odpowiedź twierdząca na którekolwiek z poniższych pytań, powinna skłonić do głębszej refleksji:

  • Czy poświęcasz więcej czasu na myślenie o uczuciach swojego partnera niż swoich?
  • Czy podczas kłótni skupiasz większą uwagę na tym, co mówi ta druga osoba niż na tym, co sam chcesz powiedzieć?
  • Czy często pochłaniają cię negatywne uczucia kogoś, kogo kochasz (depresja, ból, cierpienie), tak, że odczuwasz je jako własne?
  • Czy bardzo boisz się tego, co pomyśli o tobie bliska osoba, kiedy mówisz szczerze o swoich uczuciach i przedstawiasz swoje argumenty?
  • Czy spędzasz więcej czasu próbując dowiedzieć się, dlaczego ktoś bliski cię zawiódł, niż próbując zrozumieć jego racje?

Jak mądrze współczuć?

Bólom sugeruje, by po tym, jak empatia zwróci naszą uwagę na cudzą krzywdę, na etapie podejmowania decyzji kierować się przede wszystkim racjonalną, zimną analizą kosztów i korzyści, a motywacji szukać w innym mechanizmie emocjonalnym – współczuciu.

Rozsądne wykorzystanie swojej empatii, to mądre używanie swojej inteligencji emocjonalnej. Jej bazą jest samoświadomość. Należy być zawsze przygotowanym na zaspokajanie przede wszystkim swoich potrzeb. Tak, to trudne, od zawsze oczekuje się od nas raczej ukierunkowania na drugiego człowieka.

Ilekroć twoja empatia jest „pobudzona”, traktuj ją jako sygnał do zwrócenia uwagi na własne uczucia. Zadawaj sobie dokładnie takie pytanie: „X ma trudną sytuację i potrzebuje pomocy. Jak ja się z tym czuję? Co teraz trzeba zrobić?” Kiedy już wiesz, co powinieneś zrobić, możesz podjąć świadomą decyzję dotyczącą tego, ile tak naprawdę możesz dać z siebie (bez uszczerbku dla swoich emocji, zdrowia, planów) osobie w potrzebie, a ile musisz zostawić dla siebie.  Podstawą jest obserwacja. Ona pozwoli wyłapać moment, w którym pochłania cię intensywność cudzych uczuć, zwłaszcza tych negatywnych.

Nie bój się powiedzieć, że nie czujesz się na coś emocjonalnie gotowy, że nie masz siły o czymś rozmawiać, że chętnie przełożysz tę rozmowę na odpowiedni moment.  Takie podejście jest podejściem prawidłowym, świadczącym o szacunku dla swoich potrzeb. To trzeźwość oceny sytuacji.

Jak zatem pomagać efektywnie i spójnie z wartościami, jednocześnie nie poddając się manipulacji?

1. Zastanów się, komu chcesz pomóc
Oczywiście, pieniądze to nie wszystko!  Na stronach Internetowych jest wiele akcji, do których możesz się przyłączyć.

2. Wspieraj konsekwentnie, a nie z doskoku
Z pomaganiem jest jak z odchudzaniem – zasada „raz a dobrze” nie jest efektywna. To raczej kwestia konsekwencji i wyrobienia sobie dobrych nawyków.

3. Zadbaj o odpowiednią równowagę między życiem profesjonalnym a prywatnym, między Twoimi potrzebami, a oczekiwaniami innych.

4. Zachowaj pewien niezbędny dystans, jeśli chcesz konstruktywnie pomagać.

5. Polub słowo, NIE’’, niejednokrotnie uchroni Cię przed pochopnymi reakcjami.

W ubiegłorocznych badaniach empatii przeprowadzonych przez Uniwersytet Stanowy Michigan, na 63 kraje Polska zajęła dopiero 60 miejsce. Z kolei okazało się, że Duńczycy traktują ten temat niezwykle poważnie. Została ona wpisana w szkolny program edukacji, w związku z czym dzieci i młodzież w wieku 6-16 lat godzinę tygodniowo uczą się empatycznego myślenia: omawiają problemy poszczególnych dzieci lub grup, takie jak wykluczenie, dokuczanie, konflikty.

Celem tych zajęć jest wychowanie pewnych siebie i zdolnych do współpracy ludzi. Duńczycy wierzą w to, że empatia to umiejętność, która ułatwia życie w społeczeństwie, a także zwiększa poczucie szczęścia.

Empatia na liście najważniejszych umiejętności przyszłość

Rynek rozwija się znacznie szybciej niż teorie książkowe. W intrenecie wszyscy są równi, młode pokolenie nie uznaje hierarchii i autorytetów. Zdolności komunikacyjne są niezbędne do funkcjonowaniu w życiu profesjonalnym i osobistym. Aktualnie wymagane są podstawowe kompetencje : zarządzanie emocjami, empatia, zdolności interpersonalne, umiejętności rozwiązywania konfliktów, prowadzenie grup.

Belinda Parmar podkreśla wartość empatii jako ważnej umiejętności.  Forum Young Global Leaders w 2016 r. przewidziało, że za 5 lat zmieni się ok. 35% obecnych umiejętności potrzebnych i pożądanych w pracy. Na znaczeniu zyska właśnie EMPATIA.

 

Lucyna Mijas
Psychoterapeutka
TSR | pedagog | sofrolog | nauczyciel
Tel. +32 496 21 07 83
www.logo-parole.eu
https://www.facebook.com/LogoParole/

Polecamy

Parlament Europejski wydał rozporządzenie ustanawiające zasady odszkodowania i pomocy pasażerom w przypadku opóźnienia lotu, odwołania lotu lub odmowy przyjęcia na pokład.

 

Od zarania dziejów wiadomo, że ludzka naiwność nie zna granic, a na świecie jest pełno oszustów, którzy łapią się różnych sposobów, by omamić naiwnych ludzi i wyłudzić od nich pieniądze.

 

Roger Martin Maluga – wokalista estradowy. Wychowanek Domu Kultury im. Henryka Jordana w Siemianowicach Śląskich. Uczeń Eli Zapendowskiej. Wrażliwość jest jego siłą w życiu, jak i na scenie. Od czterech lat mieszka w Holandii oraz podbija ją muzycznie.

Zaczął się kolejny rok szkolny, co wcale jednak nie oznacza konieczności spędzania weekendów w domu. Świetną okazję do jednodniowej wycieczki stanowi pokaz walk szczudlarzy w Namur, stolicy Walonii, oddalonej od Brukseli o ok. 60 km.

Chyba każda osoba chociaż raz w życiu znajdzie się w sytuacji, w której wynajmie mieszkanie lub dom, warto więc znać prawa i obowiązki najemcy.

O Napoleonie niewątpliwie każdy słyszał na lekcjach historii. Ale czym innym jest wkuwanie suchych faktów, a czym innym obejrzenie na żywo inscenizacji jednej z najsłynniejszych bitew w historii Europy.

Bardzo chętnie instalujemy na swoich komputerach, tabletach czy też telefonach tzw. darmowe aplikacje. W rzeczywistości jednak w dzisiejszym świecie nie ma nic za darmo.

 

W listopadzie 1962 roku, dwunastu mężczyzn zasiadających na ławie sędziów przysięgłych sądu w Liège rozstrzygnąć miało, czy 25–letnia Suzanne van de Pute jest winna zbrodni, którą miała popełnić wraz z matką, siostrą i za zgodą męża.

W poprzednim numerze „Nowinek” obiecałam Państwu relację z wystawy Vincenta Van Gogha zatytułowanej „Narodziny artysty”, którą aktualnie można podziwiać w walońskim mieście Mons. Relacji jednak, w dosłownym znaczeniu, nie będzie.

„Baby, ach! Te baby, czym by bez nich był ten świat” – tak przed laty śpiewali Andrzej Zaucha i Ryszard Rynkowski. Moja babcia jednak sparafrazowała tekst piosenki, nucąc zawsze w sezonie grzybowym: „Grzyby, ach! Te grzyby, czym by bez nich był ten świat…”. 

 

Reklama

Poczta kwiatowa
Radio Roza
niderlandia.org
polonia.be

Galeria

  • Koncert Budki Suflera
  • Bal Karnawałowy 2012
  • Majówka Comblain La Tour 2010
  • Bal Karnawałowy 2011
  • Mini galeria 04
  • Krakus
  • Bal Gimnazjalistów
  • Ani Mru Mru
  • Dzień Dziecka w szkole 2010
  • Majówka Comblain La Tour 2010
  • Bal Karnawałowy 2012
  • Koncert Golec u-Orkiestra
  • Miss Fitness
  • Mini galeria 03
  • Dzień Dziecka 2012

Oni nam zaufali

kuchnia
ing
wbc
rossignol
permis
aaxe
wiewiorka
les delices